Reflectie
Reflecteren is een cognitieve activiteit en vaardigheid waarbij men - in functie van het toekomstig handelen - terugkijkt op de essentiële aspecten uit gebeurtenissen, persoonlijke praktijkervaringen, stage en allerlei andere leerprocessen. Men probeert deze aspecten bewust waar te nemen, scherp te analyseren en daar de betekenis van in te zien. Het is een manier om van binnenuit te leren. Door deze manier van kijken wordt het mogelijk meer inhouden en aspecten te ontdekken die verbonden zijn met situaties waarin men persoonlijk betrokken is/was. Van belang is hierbij wel dat zo'n situatie heel concreet, bijna tastbaar en zichtbaar met zoveel mogelijk details in gedachten wordt teruggehaald. Deze herhaling van de actie zorgt als het ware voor een verdieping.
Een persoon die reflecteert probeert deze kennis en/of ervaringen in relatie tot andere gebeurtenissen en/of leerstof te (her)structureren (reframing) en zo op grond van rijpend inzicht ideeën en concepten te verruimen. Dit leidt tot het genereren van alternatieven die toegepast kunnen worden in een nieuwe praktijksituatie.
Het gaat bij reflectie ook om het leren zien van de eigen ontwikkeling, de manier waarop de ontwikkeling verloopt en vooral het bewust worden van belangrijke aspecten in de ontwikkeling. Het resultaat hiervan is dat door te reflecteren de ontwikkeling veel effectiever en verloopt.
Studenten leren sneller en beter wanneer ze effectief kunnen reflecteren over hun leerervaringen. Door studenten leerervaringen te laten beschrijven in een logboek, door ze actief in groepen te laten werken en ze met elkaar te laten praten (verwoorden van ervaring) en te laten nadenken over hun leerervaringen kan deze vaardigheid aangescherpt worden. Ook het stellen van kritische vragen en het zoeken naar antwoorden helpen een student bewust door te dringen in de eigen intellectuele handelingen en ideeën.
Zeker in het kader van levenslang leren is leren reflecteren een belangrijke vaardigheid: reflectieve vaardigheden dragen ertoe bij dat studenten na afronding van hun opleiding het vermogen bezitten om effectief door te blijven leren.