Seminarie Algemene psychologie in de Bachelor in het Sociaal Werk
Algemene info
Het opleidingsonderdeel 'Algemene psychologie' komt voor in het eerste semester in het eerste jaar professionele bachelor in Delta-Sociaal werk. Dit opleidingsonderdeel wordt gegeven aan ca. 40 veelal werkende studenten. Het opleidingsonderdeel omvat 16 uur les (met name vier seminaries van vier uur). Daarnaast wordt er 32 uur zelfstudie van de student verwacht.
Delta is de deeltijdse opleiding professionele bachelor in het sociaal werk. Het gaat om een vijfjarige opleiding die leidt tot een volwaardig diploma professionele bachelor in het sociaal werk. Met Delta wordt werken gecombineerd met hogere studies en wordt het mogelijk een volwaardig professionele bachelordiploma te verwerven voor de huidige job in de sociale sector. De studenten nemen één dag per week deel aan de onderwijsactiviteiten: een halve dag seminaries over de theoretische vakken en een halve dag praktijk in kleine groepen. Studenten voorzien per week minstens zestien uur voor zelfstudie en het maken van studie- en werkopdrachten. Er zijn drie examenmomenten, verspreid over het academiejaar waarop telkens twee examens worden afgelegd. Tijdens de eerste twee jaar doen de studenten een beperkt aantal uren praktijkervaring op in een sociale organisatie. Vanaf het derde jaar is er een volwaardige stage. Studenten kunnen beroep doen op een persoonlijke coach. Vanaf het derde jaar is er de keuze tussen vijf afstudeerrichtingen.
De studenten verwerken het opleidingsonderdeel Algemene psychologie zelfstandig met een werkboek en volgen vier seminaries ter ondersteuning van de zelfstudie. Tijdens het seminarie worden de studenten ondersteund in hun zelfstudieproces door de docent door het beantwoorden van gerichte vragen en problemen die geen oplossing vonden op het online discussieforum. Bepaalde onderdelen van de leerstof worden tijdens het seminarie ook verder uitgediept en ontsloten.
Studentkenmerken
De opleiding Delta Sociaal Werk kent een zeer diverse instroom. Voor veel studenten betekent deze opleiding een tweede kans. De meeste studenten zijn aan het werk en hebben een gezin. Deze studenten verschillen van de studenten van de dagopleiding in hun motivatie voor het bijleren en het studeren van de cursus. Het betreft eerstejaarsstudenten die net met de opleiding zijn gestart.
Dit opleidingsonderdeel 'Algemene Psychologie' is bedoeld als een eerste kennismaking met een wetenschappelijk psychologische benadering van het menselijk gedrag en de verschillende factoren die het gedrag van mensen bepalen.
Volgende doelstellingen worden beoogd:
Studenten zijn in staat om
- inzicht te verwerven in het gedrag van mensen, als basis voor het later beroepsmatig omgaan met mensen;
- zich een psychologische manier van denken en redeneren eigen te maken;
- inzicht te hebben in een menswetenschappelijke logica (naast positief wetenschappelijke logica);
- inzichten te vertalen naar hun agogisch handelen, in een handelingslogica;
- wetenschappelijk verantwoord bronnenmateriaal te gebruiken;
- kritisch te redeneren over het onderwerp;
- te komen tot een persoonlijke reflectie en een eigen gefundeerde mening.
Aangeboden leerinhouden
De inhoud van het opleidingsonderdeel 'Algemene Psychologie' werd opgesplitst in een aantal modules, waarin telkens één bepaald aspect van het menselijke gedrag of van die mentale processen wordt belicht. Deze indeling in modules is uiteraard kunstmatig. Het gedrag van mensen vormt immers één geheel en is in wezen niet uit elkaar te halen.
De cursus omvat volgende onderdelen:
- Wat is psychologie? Met inbegrip van een inleiding over het hoe en het waarom van het vak
- De Waarneming. Met inbegrip van een aantal aspecten rond 'gewaarwording'
- Leren en conditioneren
- Onthouden en vergeten
- Intelligentie en mentale vaardigheden
- De persoonlijkheid
- Stromingen in de psychologie
Werkvormen
Seminaries
Alle seminaries worden naargelang het thema verschillend ingevuld maar hebben wel allemaal hetzelfde doel: men wil de studenten begeleiden in het persoonlijk verwerken van de leerstof. Er worden vier seminaries van vier uur voorzien.
Het seminarie wordt bijna volledig gestuurd vanuit de vragen van de studenten. De enige opdracht die studenten krijgen is de opgegeven hoofdstukken voor te bereiden. Aangezien de cursus is opgebouwd op basis van een werkboek zitten daarin veel oefeningen en opdrachten van heel verschillende aard in verwerkt. Studenten die zich voorbereiden doen dit niet alleen door de betreffende hoofdstukken te lezen, maar worden ook aangezet om actief met de leerstof bezig te zijn.
Tot slot wordt de inhoud van het volgende hoofdstuk overlopen, de moeilijke punten aangehaald, aan de hand van advanced organisers (Ausubel). Het voornaamste doel is om structuur aan te brengen in het nieuwe pakket leerstof en om dit in grote lijnen te overlopen.
Online discussieforum
Op het online discussieforum kunnen studenten elkaar vragen stellen en leren van elkaar. Correctie gebeurt door de studenten zelf. Eventuele fouten worden wel door de docent gemeld op het seminarie. De docent volgt de discussie maar reageert niet, tenzij tijdens het seminarie. Indien er onduidelijkheid bestaat of niet akkoord is met het gegeven antwoord, bijvoorbeeld rond de voorbeeld-examenvragen, kan men hierop in het seminarie terugkomen.
Leeractiviteiten
Zelfstudie en online discussieforum
De studenten verwerken de leerstof zelfstandig. Ze worden ondersteund door opdrachten en vragen om hen aan te zetten tot diepere persoonlijke verwerking. De theorie en de ondersteunende opdrachten en vragen kunnen bediscussieerd worden op het online discussieforum.
Seminarie
Leeractiviteiten deel 1 : Vraagstelling over het onderdeel van de cursus dat in zelfstudie werd verwerkt en over online discussie
- analyseren van verschillen tussen diverse theorieën
- inzicht in de praktische voorbeelden gelinkt aan de theorie
- onderlinge relaties begrijpen en aanduiden op de handouts
Leeractiviteiten deel 2: Seminarie
- teksten analyseren aan de hand van de theorie
- hoofd- van bijzaken in een tekst onderscheiden
- een tekst samenvatten vanuit de theorie
- een persoonlijke mening geven over teksten
- theorie toepassen op wat ze zien (video)
- theorie verwoorden aan de hand van praktische voorbeelden
- eigen ervaringen linken aan de theorie
- eigen mening verwoorden ten opzichte van medestudenten
Leeractiviteiten deel 3: Inleiding in volgend onderdeel van de cursus
- het verschil tussen diverse theorieën begrijpen
- inzicht in de praktische voorbeelden gelinkt aan de theorie
- onderlinge relaties begrijpen en aanduiden op de handouts
- inoefenen van een begrippenkader
- creatief denken rond een bepaald thema of onderwerp
- een mini-onderzoek opzetten rond een bepaald thema.
Materiaal
Zelfstudie werkboek
In dit werkboek zijn taken opgenomen ter verwerking van de leerstof. Aanzetten tot diepere persoonlijke verwerking die in het werkboek aan bod komen zijn:
- illustratie- of verwerkingsvragen: Deze vragen en opdrachten moeten helpen om de cursusinhoud beter te begrijpen en persoonlijk te integreren waardoor het studeren en onthouden makkelijker verloopt. Er wordt gevraagd stil te staan bij wat in de betreffende paragraaf aan bod kwam.
- praktijkvragen en opdrachten: Deze vragen helpen de theorie te vertalen naar de parktijk. Studenten leren op die manier met de theorie, de praktijk beter te begrijpen en de leerstof te integreren op een persoonlijke manier. Deze opdrachten kunnen eveneens aan bod komen tijdens de seminaries.
- mogelijke examenvragen
- verwijzingen naar een aantal hoofdstukken, internetlinks, uitbreidingsleerstof.
Elk hoofdstuk begint met een opsomming van de doelstellingen. Daarna worden er probleemstellingen uit het leven van elke dag geschetst. Het zijn een aantal voorbeelden van situaties en problemen waar je ooit al mee geconfronteerd werd en waar de theorie uit het betreffende hoofdstuk kan helpen om te begrijpen wat er aan de hand is. Vooraan in elk hoofdstuk zit ook een inhoudstafel die moet helpen om de opbouw van het hoofdstuk te zien. Op het einde van elk hoofdstuk of na een belangrijke paragraaf is er een schema of samenvatting, waarin enkele krachtlijnen uit het hoofdstuk of de paragraaf worden samengebracht.
Tijdens de seminaries worden de problemen en vragen behandeld waar studenten zelf niet uit geraken na discussie op het online discussieforum.
Studenten worden in de loop van het academiejaar voorbereid op het examen. In de cursus zitten voorbeeldvragen en per hoofdstuk zitten er 10 multiple choice vragen in de cursus.
Het examen bestaat uit twee onderdelen:
1) Evalueren van de kennis via 20 meerkeuzevragen;
2) Drie open vragen waarvan één reeds in de cursus als voorbeeldvraag aan bod kwam.
Meerkeuzevragen (10 punten op 20)
Er wordt gekozen voor een evaluatie van de kennis van de leerstof via meerkeuzevragen.
Toepassingsvragen (10 punten op 20)
Omdat de examens in het duale traject veel te snel op elkaar komen, wordt niet geopteerd voor de examenopdracht zoals in de dagopleiding. Bij de toepassingsvragen dienen de studenten een deel van de cursus toe te passen op hun werk- en/of levenservaring. Eén van de voorbeeldvragen uit de cursus komt op het examen aan bod. De overige vragen zijn ongezien.
Reflecties Docent:
Gezien het beperkt aantal contactmomenten in de opleiding wordt het onthalen van de studenten en het behandelen van de problemen als erg belangrijk ervaren door de studenten. De lesgevers geloven sterk in het constructivistische benadering, nl. dat leerstof op een persoonlijke manier wordt opgenomen en verwerkt.
Tijdens de werkcolleges wil men studenten stimuleren om de leerstof niet alleen op te nemen, maar ook te verwerken. Men vindt het belangrijk om de studenten te kunnen begeleiden bij de verwerking.
De seminaries zijn geïnspireerd vanuit de idee dat een professionele bachelor in sociaal werk vooral iets met de kennis moet kunnen doen in de praktijk.
De evaluatie gebeurt niet uitsluitend op basis van de verwerking van de theorie. De docenten zijn van oordeel dat een selectie van de studenten louter op basis van theorie geen goede selectie zou zijn. Professionele bachelors moeten vooral sterk zijn in het toepassen van de theorie.